آموزش پیوند زدن – انواع پیوند – آموزش تصویری پیوند زدن

نگارنده: مهندس جعفری

سایت : fooji.ir

انواع پیوند
پیوند چیست؟پیوند عملی است که قسمتی از درخت را روی شاخه یا ریشه درخت دیگر با شرایط مخصوصی قرار می دهند به گونه ای که باهم یکی شده وجوش بخورد.ان قسمت از درخت که بر روی درختی دیگر قرار می گیرد,اصطلاحا پیوندک یا رخ و درختی را که پیوندک بر روی ان قرار می گیرد پایه می نامند.فن پیوند زدن موضوعی نیست که منحصرا مربوط به عصر جدید و دوره کنونی باشد,بلکه سابقه ای بس قدیمی دارد.
در هر حال پایه بایستی دارای شرایط زیر باشد:
1- مقاوم بودن به سرما.
2- اسان وکم هزینه بودن ازدیاد پایه.
3- مقاوم بودن به انواع بیماریها.
4- اسان انجام دادن عمل پیوند از نظر خصوصیات پوست.
5- انتخاب پایه از درختان دارای ریشه سطحی و قوی.
6- انتخاب کم پاجوش( درختانی که پاجوش زیاد تولید می کنند,بهتر است بعنوان پایه انتخاب نشوند.چون موجب ضعف درخت ونامرغوبی میوه می گردد.)
همانطوری که پایه دارای خصوصیات و صفات اختصاصی است پیوندک نیز باید دارای خصوصیات وصفات ویژه باشد:
1- پیوندک با پایه بایستی قرابت و تجانس داشته باشد.
2- پیوندک باید یک ساله باشد.
3- پیوندک باید از شاخه های گل یا میوه دهنده انتخاب شود.
4- مناسب است پیوندک را از قسمت وسطی شاخه تهیه نمود.زیرا جوانه های انتهایی خیلی جوان وضعیف وجوانه های تحتانی کم شاخه محصول می شود.
5- میزان فعالیت پایه و پیوندک بایستی در یک حد باشد در غیر این صورت لازم است پایه نسبت به پیوندک فعالیت بیشتری داشته باشد.
شرط گرفتن پیوند اتصال درست وصحیح دو قسمت پیوندک و پایه بطور کامل بر روی یکدیگر وجوش خوردن انهاست که مستلزم دست عمل در قرار دادن صحیح پیوندک بر روی پایه است.یکی دیگر از شرایط لازم برای گرفتن پیوند ضرورت تجانس کامل بین پیوندک و پایه است.

استقرار پیوندک بر روی پایه به طرق مختلف انجام می گیرد وبرای سهولت تفکیک,برحسب نوع و روش,به سه گروه تقسیم می شوند:
گروه اول
پیوند مجاورتی ( پیوند شاخه قطع نشده از پایه مادری ):1- پیوند مجاورتی جانبی.2- پیوند مجاورتی انتهایی.3- پیوند مجاورتی کمانی.
گروه دوم
پیوند جوانه ای:1- پیوند شکمی.2- پیوند لوله ای.3- پیوند جوانه چوبی.
گروه سوم
پیوند شاخه بریده:1- پیوند شاخه بریده انتهایی.2- پیوند شاخه بریده جانبی.

اجرای عملیات پیوند:
1- تهیه و انتخاب پایه مورد نظر.
2- انتخاب پیوندک و تراش برحسب نوع پیوند.
3- استقرار پیوندک بر روی پایه اماده شده.
4- بستن محل پیوند.
5- استفاده از یکی از ترکیبات محافظی به نام چسب در صورت لزوم.

برای خرید نهال به قسمت محصولات سایت فوجی بروید.

پیوند شکمی (T):

ابتدا پوست پایه را به شکل T برش داده و لبه پوست را جدا می کنیم. سپس پیوندک جوانه را با پوست جدا و داخل شکاف گذاشته و از بالا و پایین می بندیم. برای بریدن جوانه باید قسمتی از پوست همراه آن باشد و در داخل شکاف قرار گیرد. در مورد پیوند بر روی نهال ها باید به این نکته توجه کرد که اگر در مرداد و شهریور اقدام به پیوند نماییم، پس از پیوند عمل سربرداری شاخه را انجام نمیدهیم. این عمل برای جلوگیری از سرمازدگی صورت می گیرد. به همین منظور عمل سربرداری را در اوایل فروردین انجام می دهیم که به آن پیوند خواب یا زندانی می گویند. در درختانی مثل انجیر و فیکوس که دارای شیرابه می باشند باید حالت برش شکاف بر روی پایه بر عکس حالت فوق باشد تا شیرابه باعث خشک شدن جوانه نشود (این پیوند به شکل H هم می توان انجام گیرد).

در پیوند شکمی بعد از دو یا سه روز به دمبرگ دست می زنیم، اگر این دمبرگ افتاد نشان دهنده این است که پیوند ما گرفته (انجام شده)، در غیر این صورت پیوند ما نگرفته است.

پیوند لوله ای:

پایه و پیوندک باید هم اندازه باشند و ضخامت یکسانی داشته باشند. به همین منظور ابتدا پوست پایه را جدا می کنیم (همانند پوست موز). سپس بخشی را که دارای جوانه است برای پیوندک انتخاب و برش می دهیم و با چرخاندن توسط دست پوست را به طور کامل جدا کرده و این پوست را به پایه بدون پوست جایگزین می کنیم که در این حالت باید آن را ببندیم، ولی اگر شکافی در پوست ایجاد نکنیم و پوست به صورت لوله ای جدا شود نیازی به بستن آن نمی باشد.

پیوند وصله ای:

این پیوند بیشتر در گردو انجام می شود. درست مثل پیوند شکمی است ولی در این پیوند یک مستطیل یا مربع از پوست را جدا می کنیم، پیوندک که دارای جوانه و دمبرگ است را (به همان اندازه پوست بریده شده در پایه) با پوست جدا کرده و به پایه متصل و اطراف آن را می بندیم. برای راختی کار در این پیوند چاقوها دوتیغه در دسترس است تا از نظر اندازه مشکلی به وجود نیاید.

در مورد انتقال پیوندک از جایی به جای دیگر باید به این نکته توجه کرد که از تبخیر جلوگیری شود. به همین منظور، پهنک بریده و روزنامه ای خیس کرده و پیوندک را در داخل آن قرار می دهیم و یا اگر فاصله زیاد است باید در ظرف های یخدان نگهداری شود.

پیوند چیپ:

این پیوند تقریبا همانند پیوند وصله ای است. در این پیوند پوست و جوانه و چوب در پیوندک و پایه با هم جدا می شوند. پیوند چیپ را هم در زمان پیوندهای جوانه و هم در زمان پیوندهای شاخه می توان انجام داد.

پیوندهای شاخه:

الف) پیوند اسکنه:

ابتدا تنه یا شاخه کلفت را کف بر می کنیم و در وسط آن شکافی ایجاد می کنیم که این عمل توسط اسکنه زن انجام می شود. سپس برای ایجاد پیوندک، عمل توسط اسکنه زن انجام می شود و پایه آماده پیوند می شود. سپس برای ایجاد پیوندک، شاخه ای که دارای تعداد جوانه است انتخاب کرده و آن را می بریم تا به چوب برسیم و از یک سمت با پوست  باقی بماند. سپس آن را داخل شکاف گذاشته، به طوری که پوست پیوندک با پوست پایه در تماس باشد. در پایان باید به اطراف آن چسب پیوند یا گل مالیده شود.

# در پیوندهای جوانه بیشتر از پیوند شکمی و در پیوندهای شاخه بیشتر از پیوندهای اسکنه استفاده می شود.

پیوند ترصیعی:

این پیوند همانند پیوند اسکنه می باشد. در این پیوند فرم بریدن پیوندک همانند پیوند اسکنه است ولی در این پیوند شاخه شکاف نمی خورد، بلکه درست به اندازه پیوندک از شاخه جدا می شود

 و پیوندک در پایه خود جای میگیرد و در اطراف آن از چسب پیوند استفاده می شود.

پیوند تاج:

در این پیوند پس از کف بر کردن برای تهیه پیوندک، شاخه بریده شده را از طرف عرضی تا نصف می بریم تا به چوب برسیم و ثسمت بریده شده را جدا کرده به طوری که زبانه و یا پاشنه ای 2 تا 3 سانتی در انتهای پیوندک ایجاد شود. سپس به اندازه زبانه پوست پایه را جدا می کنیم و پیوندک را جایگزین می کنیم و در پایان اطراف آن را بسته و چسب پیوند می زنیم.

پیوند مجاورتی:

این پیوند در طبیعت خود به خود نیز انجام می شود. ابتدا برشی روی شاخه ها ایجاد می کنیم و آن ها را با هم تماس می دهیم و پس از مدتی پایه خوب را می بریم تا خودش رشد کند و قسمت بد، شاخه خوب را دارا می شود و رشد می کند.

# این پیوند، پیوند پل نیز نامیده می شود.

# همان طور که می دانیم اگر برش عرضی، دور تا دور تنه درخت در پوست ایجاد شود آن درخت خشک می شود زیرا مسیر انتقال شیره پرورده به ریشه قطع می شود. در این حالت برای جلوگیری از خشک شدن درخت می توانیم از پیوند پل استفاده کنیم.

پیوند نیمانیم (رومیزی یا انگلیسی):

در این پیوند هم پایه و هم پیوندک باید هم اندازه باشند سپس در پایه و پیوندک در یکی شکاف و در دیگری برآمدگی به اندازه همان شکاف ایجاد می کنیم تا کاملا داخل یکدیگر قرار گیرند. در نیمانیم ساده پایه و پیوندک را به صورت اریب برش می زنیم و بر روی یکدیگر قرار می دهیم. سپس آن را در ماسه قرار می دهیم و پس از ریشه دار شدن آن را خارج می کنیم.

پیوند مهاری:

در این پیوند از یک شاخه به عنوان قیم برای شاخه ای که دارای محصول خوب است استفاده می شود. به همین منظور شاخه خوب را بریده تا به پوست برسد سپس شاخه ای که به عنوان قیم در نظر گرفته شده است را تا پوست بریده و به شاخه  دیگر متصل می کنیم و آن را می بندیم. پس از مدتی شاخه قیم دیگر رشد طولی نکرده و ضخامت آن بیشتر می شود.

# در انتهای فصل به دلیل اهمیت خاص گردو، انواع پیوندهای مربوطه با توضیحاتی به شرح زیر آورده شده است.

الف) پیوند شاخه و پیوند جوانه:

درصد موفقیت ازدیاد گردو از طریق پیوند جوانه به طور قطعی کمتر از میوه های دانه دار هسته دار می باشد، در نتیجه دقت بیشتری در نحوه عمل پیوند و نقل و انتقال پایه و پیوندک لازم است. موفقیت بیشتر هنگامی حاصل می شود که پیوند نهال ها به روش اسکنه و یا زبانه ای در داخل گلخانه و در دمای 28 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 80 تا 100 درصد صورت گیرد و یا نهال ها پس از پیوند در داخل اتاق کشت در دمای 25 درجه سانتی گراد و رطوبت 75 درسد نگهداری شوند. دما و رطوبت مناسب از شرایط اصلی تشکیل بافت کالوس است. در شرایط هوای آزاد معمولا عوامل فوق، قابل کنترل نبوده و در نتیجه منجربه عدم موفقست در عمل پیوند میگردد. در مجموع، انجام پیوند اسکنه ای در دی ماه و نگهداری نهال به مدت سه هفته قبل از انتقال به نهالستان در دمای 26 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 90 درصد و پیوند وصله دار در اواخر خرداد به وسیله چاقوهای دوتیغه ای، از روش های ازدیاد رویشی گردو در سطح تجاری است.

خوابانیدن: با استفاده از ترکیبی از مواد تنظیم کننده رشد، ریشه زایی خوبی در شاخه های خوابانیده شده به دست می آید و از روش های مناسب برای ازدیاد گردم می باشد. ولی گیاهان مادری ارقام تجاری، در مرحله اول باید با قلمه زیاد شوند.

پیوند سرشاخه:

در این روش پایه ها قبلا به طور کاملا مستقر شده اند، پیوندک به سرعت رشد کرده و باردهی آن نیز نسبت به نهال های پیوندی که بعدا به محل اصلی منتقل می شوند زودتر آغاز می شود. پیوند سرشاخه معمولا به صورت پیوند اسکنه و یا پیوند پوست در فصل بهار یا هنگامی که رشد گیاه تازه شروع شده است انجام می شود. شاخه هایی که به عنوان پیوندک استفاده می شوند باید در دوره خواب زمستانه از پایه های مادری تهیه و قبلا در بسته بندی مناسب داخل یخچال نگهداری شوند. هنگامی که پیوند سرشاخه در اوایل بهار انجام می گیرد خروج شیره گیاهی گردو مشکلاتی ایجاد می کند که برای رفع آن می توان دو هفته قبل از عمل پیوند با بریدن نوک شاخه های درختان پایه از این عارضه جلوگیری کرد. در روش پیوند سرشاخه های پیوند شده به سرعت التیام یافته و درخت به زودی محصول زیادی تولید می کند. محل زخم، بعد از پیوند پوشانده می شود و برای محافظت از آفتاب سوختگی باید تنه درخت را با رنگ سفید رنگ آمیزی کرد.

بهترین نوع پیوند درختان میوه:

1- آلبالو با گیلاس با روش پیوند اسکنه.لوله ای. نیمانیم

2- انار به انار : روش اسکنه

3- بادام: انواع پیوند به ویژه شکمی

4- توت به توت: اسکنه.تاجی

5- سیب به سیب: شکمی

6- فندوق به فندوق: مجاورتی

7- گردو به گردو: وصله ای . اسکنه

8- گلابی به گلابی: انواع پیوند

9- هلو: لوله ای . اسکنه

بهترین پایه ها برای برخی درختان میوه:

نوع پیوندک                                        بهترین پایه

سیب                                               انواع سیب

به                                                    زالزالک

آلو                                                   انواع گوجه و آلو

گوجه                                               انواع گوجه و بادام

مرکبات                                             نارنج

خرمالو                                               خرمندی(خرمای وحشی)

گیلاس و آلبالو                                     گیلاس و آلبالو تلخه

گردو                                                 گردو

زیتون                                                زیتون

انار                                                   انار

انجیر                                                 انجیر

پیوند و انواع آنانواع پیوند

پیوندهای مختلف

نگارنده: مهندس جعفری

سایت : fooji.ir